MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO
z siedzibą w Karniowicach

„Ekonomiczne aspekty i uwarunkowania dotyczące prowadzenia działalności rolniczej obecnie i w najbliższej perspektywie” to temat przewodni konferencji, która odbyła się 10 marca 2026 roku w siedzibie Małopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Karniowicach. Wydarzenie to, zorganizowane przez Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego oraz Małopolską Izbę Rolniczą, objęte zostało patronatem honorowym Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego. Wzięło w nim  udział ponad 100 osób, w tym głównie rolnicy i mieszkańcy obszarów wiejskich, doradcy MODR oraz przedstawiciele instytucji rolniczych i okołorolniczych w tym m.in.: dr inż. Małgorzata Bogusz - dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego Oddział w Krakowie, Ryszard Jędruch – pełnomocnik Wojewody Małopolskiego do spraw rolnictwa, Marcin Kobuszewski - dyrektor Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy Kraków, Klaudia Buch – zastępca Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Krzysztof Jabłoński i Anna Maciejewska – przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Antoni Zarzycki – przedstawiciel Okręgowej Stacji Chemiczno – Rolniczej w Krakowie.

Konferencję otworzyli wspólnie: Bronisław Dutka – dyrektor Małopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Karniowicach oraz Ryszard Czaicki – Prezes Małopolskiej Izby Rolniczej, którzy podkreślili, że sukces w gospodarstwie rolnym zależy nie tylko od ciężkiej pracy, ale przede wszystkim od efektywnego zarządzania, analizy rynków i sprawnego poruszania się w gąszczu przepisów prawnych. Zwrócili również uwagę na potrzebę dyskusji nad tym jak radzić sobie z rosnącymi kosztami środków produkcji i niestabilnością cen, jak sprostać wyzwaniom klimatycznym i środowiskowym, jak zaplanować rozwój gospodarstwa w perspektywie najbliższych lat by było ono nie tylko nowoczesne, ale przede wszystkim rentowne, a finalnie jak zachęcić młodych rolników do przejęcia i kontynuowania działalności rolniczej. 

Wykład wprowadzający wygłosił dr inż. Krzysztof Piotr Pawłowski – przedstawiciel Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz Agri-Financial Consulting. Omówił on „Ekonomiczne uwarunkowania produkcji rolnej w Polsce w odniesieniu do sytuacji w UE i na świecie, z uwzględnieniem przewidywanych trendów i rozwoju tej produkcji w najbliższym czasie”. Zwrócił uwagę na wyzwania dla globalnego rolnictwa w przyszłości obejmujące: zmiany klimatu, rywalizację o zasoby, bioenergię i nowe paliwa, technologie i cyfryzacje oraz bezpieczeństwo żywnościowe jako kwestię bezpieczeństwa narodowego. Przedstawił wyzwania przed którymi stoi UE – w tym główne założenia Europejskiego Zielonego Ładu w odniesieniu do rolnictwa, relacje handlowe i gospodarcze między Unią Europejską a blokiem Mercosur oraz te związane z potencjalną akcesją Ukrainy do UE. Zaprezentował również dochodowość wybranych kierunków produkcji oraz istotę sięgania po wsparcie proinwestycyjne. Jako główne elementy mające wpływ na efektywność gospodarstwa rolnego wymienił m.in.: wykształcenie i wiedzę, wdrażanie cyfrowych technologii, prowadzenie produkcji najwyższej jakości, kierowanie się profesjonalizmem, nie uleganie populistycznym treściom oraz świadomość popełniania własnych błędów. Podkreślił, że „zrozumienie i zaakceptowanie, że afektywna produkcja rolna zaczyna się w głowie, potem przed komputerem, a właściwe wykonanie czynności to tylko efekt końcowy zaplanowanych wcześniej działań”.

Następnie dr inż. Michał Chwastek – dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przedstawił „Formy i propozycje ekonomicznego wsparcia poszczególnych działań lub sposobów prowadzenia produkcji rolniczej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej (PS WPR) na lata 2023 – 2027”.  W swoim wystąpieniu omówił rodzaje i wysokości stawek wsparcia w poszczególnych latach, ilości złożonych wniosków oraz sumy wypłaconych środków oraz wskazał pozycję województwa małopolskiego w tym kontekście na tle pozostałych województw. Przedstawił również  harmonogram planowanych przez ARiMR naborów wniosków w ramach bieżącej perspektywy finansowej.

Z kolei dr inż. Bogdan Pomianek - radca generalny do spraw koordynacji polityki rolnej w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi omówił „Wspólną Politykę Rolną po 2027 roku – projekty rozwiązań dla polskiego rolnictwa w nowej perspektywie i propozycje ram finansowych oraz zakres dotychczasowych prac nad przygotowanie nowego planu”. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na fakt, że cele Wspólnej Polityki Rolnej pozostają nadal aktualne tj.: zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technologicznego, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie, stabilizacja rynków, bezpieczeństwo dostaw, rozsądne ceny dla konsumentów. Przedstawił założenia reorganizacji strukturalnej budżetu UE na lata 2028-2034 oraz nową architekturę WPR. Podkreślił konieczność działania na rzecz odnowy pokoleniowej w rolnictwie oraz kształtowania odporności sektora rolno-żywnościowego (dochodowej, łańcucha dostaw, na zmiany klimatu, na choroby i środowiskowej), jak również konieczność kształtowania wiedzy ekonomicznej w rolnictwie – w tym zrozumienie zasad produkcji, dystrybucji i konsumpcji. Zauważył, że „ zarządzanie w sektorze rolno-spożywczym powinno opierać się na danych, w tym danych rachunkowych – to one umożliwiają rzetelną analizę i świadome planowanie, oparte na wiedzy i edukacji”.

Część wykładową zakończyło wystąpienie Dawida Króla – koordynatora badań rolnych w województwie Małopolskim z Urzędu Statystycznego w Krakowie, na temat „Badań ankietowych gospodarstw rolnych”. Przedstawił on zakres, metodykę, formy udziału oraz terminy przeprowadzania obowiązkowych dla wylosowanych podmiotów ankiet. Podkreślił, że wyniki służą analizie zmian w produkcji roślinnej i zwierzęcej, ocenie aktualnej sytuacji w rolnictwie oraz prognozowaniu przyszłych trendów w tym sektorze, a w konsekwencji kształtowaniu polityki rolnej i żywnościowej kraju. Zwrócił również uwagę, że z wyników ankiet korzystają nie tylko instytucje rządowe i samorządowe, czy naukowcy, ale także sami rolnicy, dla których mogą one stanowić wskazówkę przy podejmowaniu decyzji gospodarczych.

Klamrę spotkania stanowił panel dyskusyjny z udziałem ww. wykładowców oraz prof. dr hab. inż. Janusza Żmiji – przedstawiciela Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie. Eksperci odpowiadali na pytania dotyczące kluczowych problemów z jakimi borykają się rolnicy w Małopolsce takich jak.: skrajnie rozdrobniona struktura agrarna gospodarstw rolnych, niski stopień organizacji producentów rolnych, obniżanie opłacalności produkcji rolnej i brak zapewnionego rynku zbytu, brak następców do kontynuowania działalności rolniczej. Poruszono również kwestię dywersyfikacji źródeł dochodu, krótkich łańcuchów dostaw oraz potrzeby legalizacji uboju w gospodarstwie rolnym na sprzedaż. Ponadto, wyrażono obawy związane z planowanymi zmianami przepisów dotyczącymi dzierżawy ziemi oraz obecnym kryzysem nawozowym. Podkreślono również istotę wejścia w życie projektowanej ustawy o ochronie produkcyjnej funkcji wsi. Dodatkowo postulowano zwiększenie wsparcia do produkcji zwierzęcej oraz utrzymanie wsparcia dla małych gospodarstw, jak również wznowienie programu regeneracji środowiskowej gleb poprzez ich wapnowanie. Istotny wkład w dyskusję mieli przedstawiciele Małopolskiej Izby Rolniczej, Porozumienia Rolników Południowej Polski, Rolników z Jury Krakowsko-Częstochowskiej oraz Jacek Soska - były Podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Na zakończenie uczestnicy konferencji zadeklarowali wolę dalszej współpracy w celu poprawy sytuacji małopolskiego rolnictwa, wskazali na konieczność wymiany doświadczeń i działania ponad podziałami, dzieląc się pozytywnymi przykładami i osobistymi sukcesami na tym polu.

Wysoka frekwencja, duże zainteresowanie uczestników oraz burzliwa dyskusja -  zarówno w kuluarach jak i na forum, stanowią jednoznaczne potwierdzenie o słuszności organizowania tego typu wydarzeń.

Paulina Mrowczyk-Madeja